Katedra Fizjologii Roślin
Strona główna > Pracownicy Katedry > dr inż. Anita Wiśniewska  
 
Dr inż. Anita Wiśniewska

pok. 0/129, tel. 59 325 33

e-mail: anita_wisniewska@sggw.pl

http://anita_wisniewska.users.sggw.pl/

 

Zainteresowania naukowe:

- molekularne interakcje roślina-nicień,

- molekularne podłoże tolerancji buraka cukrowego na suszę

 

Dydaktyka:

- genetyka

- hodowla roślin

- ewolucjonizm molekularny

 

Realizowane obecnie projekty badawcze:

 

1. Projekt finansowany w ramach projektu NCN OPUS 5 nr 2013/09/B/NZ9/02381 (2014-2017)

„Rola genów kodujących czynniki transkrypcyjne MYB oraz MYB-like w interakcji pomiędzy Arabidopsis thaliana a mątwikiem burakowym (Heterodera schachtii)”

Kierownik projektu: dr inż. Anita Wiśniewska

Wykonawcy projektu:

Dr Mirosław Sobczak (Katedra Botaniki, SGGW)

Dr Elżbieta Różańska (Katedra Botaniki, SGGW)

Mgr Klaudia Kamińska

Mgr Kamila Nawrocka

Inż. Anna Mączyńska

Inż. Marta Siembida

Inż. Julia Szczepaniak

Lic. Damian Wagner

Marlena Osińska

Inż. Mateusz Przyborowski

Streszczenie:

Nicienie cystowe, do których należy mątwik burakowy, są pasożytami korzeni i indukują w nich rozwój struktury odżywiającej nicienia nazywanej syncytium. Syncytium jest wyspecjalizowaną strukturą, której rozwojowi towarzyszy przeprogramowanie metabolizmu komórek do niej włączonych. Wytworzenie i rozwój syncytium zależy od wydzielin nicienia i równoczesnej ekspresji genów rośliny. Czynniki transkrypcyjne to białka, które poprzez przyłączenie się do odpowiednich sekwencji regulatorowych cis odpowiadają za zmienną ekspresję genów. Dlatego celem projektu jest określenie roli genów MYB w odpowiedzi roślin na porażenie mątwikiem. Arabidopsis thaliana, czyli rzodkiewnik pospolity jest rośliną modelową, znakomitą do badań genetycznych i zarazem podatną na mątwika burakowego.

2. Projekt finansowany w ramach projektu NCN OPUS 9 nr 2015/17/B/NZ9/01767 (2016-2019)

„Identyfikacja mechanizmów molekularnych warunkujących podatność Arabidopsis thaliana na mątwika burakowego (Heterodera schachtii).

Kierownik projektu: dr inż. Anita Wiśniewska

Wykonawcy projektu:

Mgr Kamila Nawrocka

Mgr Karol Kuczerski

Streszczenie:

Nicienie pasożytujące na roślinach zaliczane są do ponad 4000 gatunków i atakują głównie korzenie powodując tym olbrzymie straty w plonach sięgające nawet 100 miliardów dolarów US rocznie. Niestety, różne metody walki z tymi szkodnikami (tradycyjne, chemiczne i biologiczne) zawodzą, są do tego kosztowne i nieprzyjazne dla środowiska. Nowoczesne i klasyczne metody hodowli roślin oparte na genach odporności R (ang. Resistance) są w tym przypadku ograniczone, ze względu na niska liczbę zidentyfikowanych genów odporności na nicienie. Do tej pory, tylko kilka takich genów R zostało sklonowanych i opisanych. Geny te pochodzące w większości od dzikich gatunków spokrewnionych z gatunkami uprawnymi i zostały one wprowadzone do genomów gatunków uprawnych na drodze krzyżowania. Jednakże, odporność na nicienie warunkowana tymi genami została już w niektórych przypadkach przełamana. Tylko kilka białek odporności na nicienie posiada domeny charakterystyczne dla białek R tj. NBS – miejsce wiążące nukleotyd i LRR – powtórzenia bogate w leucynę. Jeżeli dojdzie do specyficznej interakcji między białkiem R a efektorem patogena, to doprowadzi ona do tzw. odpowiedzi odpornościowej zależnej od efektora (ang. ETI, effector-triggered immunity), która skutecznie ograniczy rozwój patogena. Innymi białkami w roślinach, będącymi pierwszą linią obrony i potrafiącymi rozpoznać patogena są receptory tzw. PRR (ang. pattern-recognition receptors) występujące na powierzchni komórek, będące najczęściej kinazami i posiadające również (jak białka R) powtórzenia bogate w leucynę (LRR). Białka PRR są aktywowane w obecności patogena. Aktywacja białek PRR prowadzi do innego typu odpowiedzi, który określa się mianem PTI (ang. PRR-mediated immunity), ale który też prowadzi do zahamowania rozwoju patogena. Tak się dzieje, gdy roślina ma sprawny system odpowiedzi obronnej. Natomiast w roślinach podatnych nie ma odpowiedzi ETI, a odpowiedź PTI jest niewystarczająca do zahamowania infekcji. Odpowiedzi roślin typu ETI i PTI są uruchamiane wcześnie, w pierwszej fazie infekcji patogenem, jednakże do tej pory nie jest do końca wiadomo jakie geny rośliny są odpowiedzialne za hamowanie jej własnej odpowiedzi obronnej i w jaki sposób nicień nimi manipuluje.

Dlatego też celem niniejszego projektu jest zidentyfikowanie genów związanych z podatnością i określenie ich roli w interakcji roślina–nicień. Wykorzystana do tego zostanie analiza zróżnicowanej ekspresji genów zachodzącej we wczesnych etapach infekcji, jak również analiza mutantów tych genów oraz linii transgenicznych wykazujących ich nadekspresję. Żeby osiągnąć ten cel jako model doświadczalny wybrano podatny gatunek rzodkiewnika pospolitego (Arabidopsis thaliana) oraz jego patogena - mątwika burakowego (Heterodera schachtii). A. thaliana jest doskonałym genetycznym modelem doświadczalnym, którego genom został już poznany.

 

3. Projekt finansowany przez Ministerstwo rolnictwa i Rozwoju Wsi w ramach dotacji na badania podstawowe na rzecz postępu biologicznego w produkcji roślinnej (2014-2018).

Identyfikacja i zastosowanie fenotypowych i molekularnych markerów tolerancji na stres suszy u buraka cukrowego”

Kierownik projektu: dr Danuta Chołuj

Link: http://agrobiol.sggw.pl/fizjologia/pages/dotacja-mrirw.php

 

Oryginalne prace naukowe:

Dąbrowska-Bronk J, Czarny M, Wiśniewska A, Fudali S, Baranowski Ł, Sobczak M, Święcicka M, Matuszkiewicz M, Brzyżek G, Wroblewski T, Dobosz R, Bartoszewski G and Filipecki M (2015) Suppression of NGB and NAB/ERabp1 in tomato modifies root responses to potato cyst nematode infestation. Mol Plant Pathol. 16: 334–348.

Chołuj D, Wiśniewska A, Szafrański KM, Cebula J, Gozdowski D, Podlaski S (2014) Assessment of the physiological responses to drought in different sugar beet genotypes in connection with their genetic distance. J Plant Physiol 171: 1221-1230.

Długosz M, Wiktorowska E, Wiśniewska A, Pączkowski C (2013) Production of oleanolic acid glycosides by hairy root established cultures of Calendula officinalis L. Acta Bioch Pol 60: 467-473.

Wiśniewska A, Dąbrowska-Bronk J, Szafrański K, Fudali S, Swięcicka M, Czarny M, Wilkowska A, Morgiewicz K, Matusiak J, Sobczak M, Filipecki M (2013). Analysis of tomato gene promoters activated in syncytia induced in tomato and potato hairy roots by Globodera rostochiensis. Transgenic Research 22(3): 557-569.

Wiśniewska A, Pietraszewska-Bogiel A, Zuzga S, Tagashira N, Łotocka B, Malepszy S, Filipecki M (2013). Molecular characterization of SCARECROW (CsSCR) gene expressed during somatic embryo development and in root of cucumber (Cucumis sativus L.). Acta Physiologiae Plantarum 35 (5): 1483-1495.

Wiśniewska A, Grabowska A, Pietraszewska-Bogiel A, Tagashira N, Zuzga S, Wóycicki R, Przybecki Z, Malepszy S, Filipecki M (2012). Identification of genes up-regulated during somatic embryogenesis of cucumber. Plant Physiol Biochem 50: 54-64.

Soltys D, Rudzińska-Langwald A, Gniazdowska A, Wiśniewska A, Bogatek R (2012). Inhibition of tomato (Solanum lycopersicum L.) root growth by cyanamide is due to altered cell division, phytohormone balance and expansin gene expression. Planta 236(5): 1629-1638.

Grabowska A, Wiśniewska A, Tagashira N, Malepszy S, Filipecki M (2009). Characterization of CsSEF1 gene encoding putative CCCH-type zinc finger transcription factor expressed during cucumber somatic embryogenesis. J Plant Physiol 166: 310-323.

Szwacka M, Tykarska T, Wiśniewska A, Kuraś M, Bilski H, Malepszy S (2009). Leaf morphology and anatomy of transgenic cucumber lines tolerant to downy mildew. Biologia Plantarum 53 (4): 697-701.

Filipecki M, Yin Z, Wiśniewska A, Śmiech M, Malinowski R, Malepszy S (2006). Tissue-culture-responsive and autotetraploidy-responsive changes in metabolic profiles of cucumber (Cucumis sativus L.). J. Appl Genet 47(1): 17-21.

Tagashira N, Pląder W, Filipecki M, Yin Z, Wiśniewska A, Gaj P, Szwacka M, Fiehn O, Hoshi Y, Kondo K, Malepszy S (2005). The metabolic profiles of transgenic cucumber lines vary with different chromosomal locations of the transgene. Cell. Mol. Biol. Lett. 10(4): 697–710.

Filipecki M, Wiśniewska A, Yin Z, Malepszy S (2005). The heritable changes in metabolic profiles of plants regenerated in different types of in vitro culture. Plant Cell, Tissue and Organ Culture 82(3): 349-356.

Malinowski R, Filipecki M, Tagashira N, Wiśniewska A, Gaj P, Pląder W, Malepszy S (2004). Xyloglucan endotransglucosylase/hydrolase genes in cucumber (Cucumis sativus) - differential expression during somatic embryogenesis. Physiol Plant. 120(4): 678-685.

 

Prace przeglądowe:

Nawrocka K, Kamińska K, Wiśniewska A (2016). Rola ekspansyn w interakcji roślina-nicień. W „Rośliny – przegląd wybranych zagadnień” (Red. Kropiwiec K, Szala M), Wydawnictwo Naukowe TYGIEL sp. z o. o., Lublin 2016, str. 130-140 (PDF).

Wiśniewska A, Kamińska K, Nawrocka K, Sobczak M (2015). Rola kwasu salicylowego i jasmonowego w odpowiedzi roślin na mątwiki i guzaki. Postępy Biologii Komórki 42(4): 743:764. (PDF)

Yin Z, Pląder W, Wiśniewska A, Szwacka M, Malepszy S (2005). Transgenic cucumber – a current state. Folia Horticulturae 17/1: 73-90.

Wiśniewska A, Filipecki M (2003). Wyciszanie genów jako strategia badania ich funkcji w roślinach. Postępy Biologii Komórki 30(2): 339-358.

 

Podręczniki, skrypty:

Rybka K, Rybka Z, Wiśniewska A (2009). Chapter 7. Nucleic acids. In Plant Biochemistry. Eds. Narwal SS, Bogatek R, Zagdańska BM, Sampietro DA, Vattuone MA. Studium Press, LLC, USA, pp: 161-216.

 

Nagrody i wyróżnienia:

Nagroda zespołowa III stopnia Rektora Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie za osiągnięcia naukowe (2015)

Nagroda indywidualna III stopnia Rektora Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie za osiągnięcia naukowe (2014)

Nagroda zespołowa II stopnia Rektora Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie za osiągnięcia naukowe (2011)

Nagroda zespołowa I stopnia Rektora Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie za osiągnięcia naukowe (2010)

Nagroda indywidualna II stopnia Rektora Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie za osiągnięcia naukowe (2009)

Dyplom uznania w konkursie na najlepszą prezentację Młodego Genetyka podczas Polskiego Kongresu Genetyki, Gdańsk, 6-9 września 2004 r. w sesji Genetyka Roślin

 

Powrót



 
Top! Top!
cookies